Kleine harige rupsen.
Ze zijn er weer! Voor sommige een zegen voor een ander een vloek. De eikenprocessierupsen zijn de voorstadia van kleine nachtvlinder. De vlinders zetten in augustus flinke clusters met eitjes af op eiken, in april komen de rupsen uit de eitjes en gaan hun weg. Na een tijdje krijgen ze de bekende brandharen die bij de mens flinke jeuk kan opleveren. Zelfs als de rupsen zijn ontpopt tot vlinder blijven de ouder nestzakken met die brandharen een last voor ons. Leuk feitje koolmezen eten eikenprocessierupsen, maar ze hebben geen last van de brandharen. Dat komt doordat ze met de rups schudden. Die laat door de stress zijn haren vallen.
Klein maar een groot bereik.
Van eikenprocessierupsen werd lang gedacht dat dit een invasieve exoot was (door mensen ingebracht in de natuur), dit is niet helemaal waar. De eikenprocessierups is voor een deel vanuit handel in bomen vanuit Zuid-Europa naar Nederland gekomen. Een deel van de vlinders komt hier op eigen kracht. Door klimaatverandering wordt het hier ook steeds warmer en zo verplaatsen de eikenprocessierupsen zich steeds meer naar noordelijker gelegen gebieden. In heel Europa komen eikenbomen voor, dus kunnen ze van de ene boom naar de andere boom vliegen en zo flinke afstanden afleggen.
Waar komt die naam vandaan?
De eikenprocessierups dankt zijn naam aan de manier waarop de rupsen zicht verplaatsen. Ze gaan ‘s nachts in grote groepen, strak achter elkaar in een lange rij, op zoek naar eikenbladeren. Deze georganiseerde stoet doet denken aan een religieuze processie. Omdat dit soort specifiek op eikenbomen leven, is zo de naam ontstaan.
Ook in het Bentwoud.
Op verschillende eikenbomen in het Bentwoud zijn weer nestzakken gezien van de eikenprocessierups. Deze locaties worden door middel van een lintje gemarkeerd. Dit doen wij alleen langs wandel-, fiets/MTB en ruiterroutes, omdat je langs die paden een groter risico loopt op de brandhaartjes. Als alle locaties verzameld zijn komt er een gespecialiseerd bedrijf die de rupsen opgeruimd. Een deel van de nestzakken wordt gebruikt in speciale nestkasten voor monitoring; zo hebben wij gezien dat de sluipwesp en de gaas vlieg hier goed hun werk doen. Zij leggen hun eitjes in of op de rupsen, die daarna van binnen of buiten worden opgegeten.
Soorten die erop lijken maar het niet zijn.
Er zijn een paar rupsensoorten die qua gedrag lijken op de eikenprocessierups, maar het niet zijn. De stippelmot is daar een goed voorbeeld van. Deze rupsen kunnen binnen enkele dagen complete bomen en struiken inpakken met dikke spinsels, waarna ze het blad volledig wegvreten.Gelukkig herstellen de bomen en struiken zich snel: zodra de rupsen zijn verpopt tot vlinder, lopen de bomen en struiken gewoon weer opnieuw uit. Voor mensen zijn de rupsen onschuldig.Wanneer er veel stippelmotrupsen tegelijk actief zijn op meerdere bomen en struiken, ontstaat er een indrukwekkend natuurverschijnsel. De omgeving lijkt dan soms wel op een Halloween‑decor, met wit gesponnen takken en stammen die bijna spookachtig aandoen.